Verliest een voetbalclub week na week, dan vliegt de trainer eruit. Wint de club, dan krijgt de trainer de eer. Maar dat het hele team de laan uit wordt gestuurd? Dat heb ik nog nooit meegemaakt. Daar moest ik aan denken toen ik met mijn zoon naar AZ – NAC keek. In organisaties gaat het opvallend vaak net zo: loopt een team vast, dan kijkt iedereen naar de leidinggevende. In dit blog lees je waarom we zo graag een zondebok zoeken, wat er écht speelt als een team niet presteert en wat jij als leidinggevende morgen al anders kunt doen.
Kort gezegd: als een team tegenvalt, ligt dat zelden aan één persoon. Meestal ontbreken heldere doelen, goede werkafspraken of een leidinggevende die het team helpt die samen te maken. Een zondebok aanwijzen voelt als een oplossing, maar verandert niets aan hoe het team samenwerkt.
Waarom ontslaan ze altijd de trainer?
Simpel: het is de snelste en goedkoopste ingreep. Spelers kosten miljoenen, een trainer vervang je in een week. En het geeft iedereen het gevoel dat er eindelijk iets gebeurt. Of het ook helpt? Vaak zie je na een trainerswissel een korte opleving, waarna de oude problemen gewoon terugkomen.
Waarom zoeken we een zondebok?
Een zondebok geeft houvast. Als het aan één persoon ligt, hoeft de rest niet naar zichzelf te kijken. In organisaties hoor je dat in de wandelgangen: “We zien haar nooit” of “Die beslissingen slaan nergens op.”
Misschien herken je het als leidinggevende. Je loopt de afdeling op en het gesprek valt stil. Grote kans dat het over jou ging. Het hoort erbij, maar fijn is het niet. Zeker niet als je het zo graag goed wilt doen.
En eerlijk is eerlijk: het werkt ook andersom. Leidinggevenden wijzen net zo makkelijk naar het team. “Ze willen niet veranderen.” “Ze pakken geen verantwoordelijkheid.” Wie de schuld bij de ander legt, staat stil. Aan beide kanten.
Wat speelt er écht als een team vastloopt?
Als ik met een team aan de slag ga, zie ik zelden één schuldige. Wat ik wel steeds weer zie:
- Er zijn geen gezamenlijke doelen, dus iedereen trekt zijn eigen kant op.
- Werkafspraken zijn onduidelijk of bestaan alleen op papier.
- Het werkoverleg is een verplicht nummer waar niemand iets aan heeft.
- Spanningen worden niet uitgesproken, maar lekken weg in gemopper.
- De leidinggevende staat te ver weg of zit er juist te dicht bovenop.
Neem het team van twaalf mensen dat ik begeleidde na een fusie. Geen werkafspraken, geen gezamenlijke doelen en veel gedoe. Het lag niet aan de mensen én niet aan de teamleider. We haalden eerst op wat er speelde, ook in persoonlijke gesprekken. Daarna maakten we in teamsessies samen afspraken en legden die vast. We gaven het werkoverleg een nieuwe vorm en ik werkte de teamleider in. Een jaar later gaf het team het traject een 9.
Ik ken het ook van de andere kant. Als leidinggevende bij de Rabobank zag ik mijn team door een fusie groeien van 20 naar 40 mensen. Twee werkwijzen, twee culturen, één afdeling. Ook daar zat de winst niet in het aanwijzen van schuldigen. De winst zat in samen nieuwe afspraken maken over samenwerken, vergaderen en communiceren.
Drie dingen die je morgen al anders kunt doen
- Vraag in plaats van te vermoeden. Plan korte 1-op-1 gesprekken. Vraag wat goed loopt, wat schuurt en wat iemand van jou nodig heeft. Je hoort meer dan je denkt.
- Maak doelen en afspraken samen. Afspraken die het team zelf bedenkt, houdt het team zelf vast. Leg ze kort vast en kom er in het werkoverleg op terug.
- Kijk eerlijk naar je eigen rol. Wat doe jij waardoor het team beweegt? En wat doe je waardoor het stilvalt? Dat is geen schuldvraag, maar je grootste hefboom.
Het team én de leidinggevende
Daarom werk ik als teamcoach altijd op twee sporen: met het team én met jou als leidinggevende. Soms tegelijk, soms vooraf of achteraf, net wat past. Zo ontstaat er geen zondebok, maar een team dat samen verantwoordelijkheid neemt. Lees meer over teamcoaching.
Makkelijk is het niet. Het kost tijd en energie. Maar het kan wel, dat weet ik uit eigen ervaring.
Loopt jouw team vast? Plan een gratis 30-minuten meeting. Dan kijken we samen wat jouw team tegenhoudt en waar je kunt beginnen.
Wil je vaker dit soort tips ontvangen? Op mijn blogpagina schrijf je je in en krijg je mijn nieuwste blog als eerste in je mail.
